RENESANS

 

Pamiętamy, że gotyk powstał w Europie zachodniej, we Francji,by stopniowo obejmować swoim zasięgiem inne kraje.

Styl kolejny – zwany renesansem – zapoczątkowany został, dla odmiany, w kraju Europy południowej, we Włoszech. Był przeciwstawieniem przenikającego zza Alp nielubianego gotyku, określanego przez Włochów pogardliwie „barbarzyńskim”, co swoje podłoże miało jeszcze w podbojach rzymskich przed upadkiem Cesarstwa.

Nieprawdziwe by było jednak stwierdzenie, że gotyk nie znalazł we Włoszech naśladownictwa. Przykładem są wielkie dzieła gotyku – pałace Wenecji czy architektura Lombardii. Jednak Włochom zawsze były drogie tradycje klasycznej starożytności i dlatego nowy styl wzorował się na zapomnianej kulturze antycznej – rzymskiej i greckiej.

Jak wspomniałam, rozpoczął się we Włoszech już w wieku XIV lecz pełny rozkwit osiągnął w okresie od 2 poł. XV wieku i trwał do końca wieku XVI. W naszym kraju najpełniejszy rozwój osiągnął za panowania Zygmunta (Starego) i jego żony Bony – rodowitej Włoszki, promującej nowy styl swojej dawnej ojczyzny.

RENESANS często słusznie określany jest mianem ODRODZENIA i to nie tylko ze względu na „odrodzenie kultury antycznej”. Po okresie średniowiecza z jego ideologią, głównie religijną, hamującą rozwój swobodnej myśli ludzkiej, dociekań i badań rozwijających postęp ludzkości, negującą odkrycia zmieniające dotychczasową wiedzę o wszechświecie, do głosu dochodzili ludzie wszechstronni, tytani wiedzy i umiejętności z Leonardo da Vinci na czele. Byli to humaniści, dla których człowiek i jego wszechstronny rozwój był sprawą najważniejszą.

Narzucane religijne dogmaty i schematy myślowe – zajęła wiedza.

Wzorując się na starożytności grecko – rzymskiej, tworzą wybitne dzieła w architekturze, rzeźbie, malarstwie i sztuce użytkowej – codziennej.

Przykładem są np. bazyliki i kościoły rzymskie z najsłynniejszą – Bazyliką Św. Piotra.

Nowością jest krycie sklepień kopułami, otaczanie arkadowymi kolumnami.

Obok budowli sakralnych, typowymi budowlami świeckimi są pałace najbogatszych patrycjuszy Rzymu, Wenecji, Florencji, Genui, Mediolanu…….

Pałacowe wnętrza są przestronne, reprezentacyjne, wyłożone marmurami, ozdabiane sztukaterią lub kolorowym sgraffito. Okna otrzymują półokrągłe łuki, w późniejszym okresie przechodzące w proste zwieńczenia.

Wnętrza wyposażane są w drogie meble nawiązujące do form antycznych. Sufity, w większości drewniane – belkowane lub kasetonowe.

Po stosunkowo niewielu meblach średniowiecznych, gotyckich, wzrasta nie tylko ich ilość ale też różnorodnośc i indywidualność.

Człowiek renesansu chce aby bogato ukształtowane meble wyrażały jego rangę/pozycję społeczną.

Charakterystyczne dla mebli renesansowych jest zastosowanie elementów architektonicznych, np. szafa z wyglądu jest jak pomniejszony budynek/pałac – z kolumnami, gzymsami i innymi dodatkami. W kompozycji chodzi przede wszystkim o dobre proporcje i czyste linie sylwetki. Przyjmuje się zasadę „złotego środka”.

W dalszym ciągu, w budowie mebli stosuje się technikę ramowo-płytową a całość otacza obramowaniem zdobnych listew.

Rzemiosło stolarskie, w tym meblowe, nabrało cech artystycznych. Płaszczyzny, nie tylko płytowe, wypełniano przepiękną ale i trudną do wykonania dekoracją.

Ozdoby są naśladownictwem wzorów ornamentyki antycznej. Najczęściej spotykanymi motywami są liście akantu (jak zwieńczenia kolumn korynckich), bajeczno-fantastyczne ornamenty wyobrażające wijące się pędy roślin z wkomponowanymi małymi zwierzątkami, ptakami, ludzkimi głowami i kwiatami pośród nich. Nierzadko stosowano plecionkę, rybie łuski, arabeski, kartusze z wstęgami, girlandy kwiatów i owoców, lwie głowy, gryfy i wiele innych co zobaczyć będzie można na tablicach (poniżej) przedstawiających meble renesansowe różnych krajów tego okresu.

Dodatkowym zdobnictwem było uzyskiwanie efektów kolorystycznych poprzez cieniowanie woskowanego drewna a po wynalezieniu piłki „włośnikowej/włosowej”, stosowanie intarsji wycinanej w płytkach drewnianych z drzew o różnej kolorystyce drewna.

O cechach RENESANSU i meblach tego okresu, stosowanym wzornictwie i zdobieniach napisałam ogólnikowo a resztę niech dopełnią wyżej wspomniane tablice uwzględniające > okresy najbardziej typowe dla renesansu europejskiego <.

TABLICE

 

 

 

W zakończeniu dodam, że o ile meble gotyckie w niewielkiej ilości przetrwały w klasztorach, to meble renesansowe – chociaż w rzadkości – można spotkać w ocalałych od wojen i odrestaurowanych pałacach dawnych możnowładców a nawet w kolekcjach osób prywatnych, współczesnych.

  • tablice pochodzą z książki ” Meble stylowe” Gyula Kaesz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *