ROKOKO

 

Jak we wstępie poprzedniego artykułu napisałam, style: gotycki i barokowy – wywodziły się z Włoch.

Jednak końcowa faza baroku, określana jako styl późnobarokowy jest ostatnim, pełnym blasku okresem, który zapoczątkowany został we Francji; tam się rozwinął najpełniej i jak style poprzednie – opanował większość krajów europejskich (za panowania Ludwika XV).

O ile okres początkowy i środkowy baroku rozwój swój zawdzięczał w większości budownictwu sakralnemu i w mniejszym stopniu świeckiemu, dworskiemu, o tyle okres schyłkowy baroku związany był z życiem świeckim, bo kościołów budowano niewiele.

Panujący w zasadzie w latach 1720 – 1790, wnosił swoje cechy do wszystkich dziedzin życia, począwszy od budownictwa i architektury wnętrz, po malarstwo, rzeźbę, wyroby rzemiosła a nawet literaturę.

Porównując okres początkowy, środkowy i schyłkowy baroku, bardzo wyraźnie widać odrębność okresu schyłkowego, który przeciwstawiał się przepychowi monumentalnych budowli na korzyść lekkości i dekoracyjności form, płynności linii, asymetrii, wprowadzania motywów orientalnych chińskich i japońskich.

Wstępem do wprowadzania zmian był okres regencji Filipa Orleańskiego(1715-1723) a później panowanie Ludwików: XIV i XV.

Ten późnobarokowy okres nazwano ROKOKO (rocaille) a swoją nazwę wziął od jednego z elementów, który używany był w wyjątkowo ozdobnej architekturze i wzornictwie rzemieślniczym, m.in. w meblarstwie. Tym elementem była asymetryczna muszla i tzw. ślimacznice oraz różnorodne formy korali wkomponowane w bogatą, fantazyjną ornamentykę. Najczęstszy motyw – muszlę – uzupełniały płomienie, kwiaty, owoce i rozmaite motywy roślinne. Nie mniej ważna była zmiana kolorystyki z barw ciemnych o jaskrawych odcieniach – na kolory jasne, pastelowe, przyjemne dla oczu, dające uczucie spokoju, odprężenia i wypoczynku.

Jako nurt stylistyczny, rokoko cechuje zamiłowanie do estetyki i przyjemności, wdzięku, delikatności i lekkości.

Budowle w nowym stylu wyróżniały się mniejszymi rozmiarami, delikatnością i dosyć często – asymetrią. Teraz, najważniejsze stały się wygody mieszkańców, najczęściej wysoko postawionych dworzan, których mieszkaniem wcześniej były pomieszczenia dworu królewskiego i to oni w największym stopniu stawali się właścicielami willi i dworków.

Zmianie w przeznaczeniu i wyglądzie uległy pomieszczenia; teraz oddzielne dla pani i pana domu. Wspólny był buduar (odpowiednik dzisiejszego salonu), w którym przyjmowano gości. Jego umeblowanie było na ogół dość podobne: podstawą był niski kominek nakryty marmurową płytą, a na nim ozdobne przedmioty: zegar, świeczniki, stojące lusterka, na ścianach obrazy i gobeliny oraz duże, stojące na konsolach lustra w zdobionych, złoconych ramach. Nie mniej ważne były: biurko, komoda i kanapa oraz stół i krzesła dla gości. Meble miały często faliste nogi i obrzeża, zdobione intarsją lub inkrustacją. Krzesła i kanapy obijano materiałami w pastelowych kolorach. Cechą charakterystyczną rokoka jest wprowadzenie w miejsce snycerki odlewów z brązu, rzadziej srebra. Wnętrza projektują architekci tak, by wszystkie znajdujące się w nich przedmioty tworzyły jednolitą całość pod względem formy i kolorystyki i by każdy element był zgodny z pozostałymi.

Za twórcę rokoka uważa się tworzącego w Paryżu od 1723 roku z pochodzenia Włocha – J.U.Meissoniera – złotnika, rzeźbiarza i architekta, autora ornamentów jako wzorcowych projektów wszelkiego rodzaju przedmiotów rzemiosła artystycznego. To on jako pierwszy zainicjował nowy styl i „wyposażył” go w kapryśny, asymetryczny ornament muszlowy i kapryśne esy-floresy i fale. Te wymienione „ozdobniki” wdzierają się wszędzie w niezliczonych wariantach na płaszczyzny ścian i mebli, które z kolei obramowane są wicią roślinną, ornamentem liściastym lub imitacją siatki. W okresie rokoka niemal całkowicie znikają linie proste a nawet regolarnie wygięte. Są one natomiast ze sobą w najróżniejszy i najdziwniejszy sposób poprzeplatane.

O ile w okresie romańskim czy późniejszym, gotyckim, przedmiotów wyposażenia wnętrz było niewiele i w niewielkim stopniu różniły się one od siebie wyglądem(budową), przeznaczeniem czy użytymi materiałami, to w baroku – a szczególnie w jego okresie schyłkowym – przedmiotów wyposażenia wnętrz było mnóstwo i były one od siebie tak różne w wyglądzie jak i w materiałach użytych do ich wykonania, że nie sposób tego opisać skrótowo. Pozostawiam więc porównywanie przedmiotów z czasów rokoka dla zainteresowanych – jako „pracę domową”.

Zakończę bardzo ogólnikowy opis cech rokoka przedstawieniem kilku tablic poglądowych prezentujących meble rokokowe w wiodących krajach Europy: Francji, Austrii,Anglii, Księstw niemieckich, …………..

Wnioski, jakie z porównań mebli rokokowych wyciągnie każda osoba zainteresowana, też -przypuszczam- bedą się od siebie różniły.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tablice i zdjęcia pochodzą z książki ” Meble stylowe” Gyula Kaesz.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *